Przejdź do treści
#RetroPN: Wielka feta u jubilata

Polska Ekstraklasa

#RetroPN: Wielka feta u jubilata

19 i 20 września obchodzono uroczyście w Zabrzu 50-lecie istnienia Górnika, klubu bardzo zasłużonego dla polskiej piłki nożnej. Przypomnijmy, że Górnik to mistrz Polski 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987 i 1988, zdobywca Pucharu Polski 1965, 1968, 1969, 1970, 1971 i 1972 oraz krajowego Superpucharu 1988. A ponadto – finalista Pucharu Zdobywców Pucharów 1970 oraz ćwierćfinalista Pucharu Mistrzów 1968 i PZP 1971. To zarazem klub, który dał reprezentacji Polski wielu znakomitych zawodników.


Tak w Zabrzu świętowali swoje 50 urodziny (fot. Wojciech Rejdych / 400mm.pl)

 


Górnik Zabrze powstał w 1948 roku, po fuzji czterech klubów – Zjednoczenia, Pogoni, Concordii i Skry. W 1951 roku górnicy debiutowali w drugiej lidze. Rok później zainteresował się zabrzanami resort górnictwa. Zaczęły płynąć do klubu pieniądze, pojawili się nowi gracze i awans do ekstraklasy stał się faktem. W pierwszoligowym debiucie 18 marca 1956 roku Górnik wygrał 3:1 z Ruchem Chorzów. Pierwszy w reprezentacji zagrał z Zabrza bramkarz Józef Machnik – 28 października 1956 roku w meczu z Norwegią. Dziś liczba reprezentantów z tego klubu przekroczyła już pół setki. 

Za twórcę potęgi Górnika uznaje się węgierskiego trenera Zoltana Opatę, pracującego w Zabrzu w 1957 roku. Pierwszy tytuł mistrzowski to także zasługa graczy tej klasy, co Stefan Floreński, Ginter Gawlik, Edward Jankowski, Ernest Pol, Edmund Kowal czy Roman Lentner. W pamiętnym, zwycięskim 2:1 meczu z ZSRR w Chorzowie w eliminacjach mistrzostw świata zagrali Floreński, Gawlik, Jankowski i Lentner. Dopiero po zdobyciu kolejnych tytułów w 1959 i 1961 roku Górnik wystartował 13 września 1961 roku w Pucharze Mistrzów. Pojawiły się nowe talenty (Jan Kowalski, Erwin Wilczek, Hubert Kostka, Stanisław Oślizło, Jerzy Musiałek), lecz po wypadku zmarł w kwietniu 1960 roku wybitnie utalentowany „Epi” Kowal. 

Efektownie i ofensywnie grających piłkarzy z Zabrza zaczęto cenić na świecie. Od 1963 roku przez pięć kolejnych sezonów Górnik nie miał sobie równych w Polsce. Do panteonu polskich gwiazd wszedł znakomicie rozumiejący się duet – Zygfryd Szołtysik i Włodzimierz Lubański, którzy debiutowali w reprezentacji 4 września 1963 roku w Szczecinie w meczu z Norwegią (9:0), przy czym Lubański nie miał jeszcze 17 lat! Godnie potem zastąpili kończącego karierę Pola (zmarł niedawno).

To Górnik w sezonie 1967-68 jako pierwszy polski zespół awansował do ćwierćfinału Pucharu Mistrzów po pasjonujących meczach z Dynamem Kijów. Manchester United – zdobywca najcenniejszego europejskiego trofeum w tej edycji – przegrał tylko raz w drodze na szczyt – na Stadionie Śląskim z Górnikiem (0:1). 

To paradoks, ale swój największy sukces zabrzanie odnieśli wtedy, kiedy – mimo wzmocnienia ataku Janem Banasiem – na trzy lata utracili krajowy prymat. Pierwszy start w Pucharze Zdobywców Pucharów, w sezonie 1969-70, Górnik zakończył bowiem dopiero w finale, gdzie uległ Manchesterowi City 1:2. Honorowego gola strzelił kapitan zespołu Oślizło. 

Przypomnijmy twórców największego klubowego sukcesu polskiej drużyny: Hubert Kostka – Stefan Floreński (Alojzy Deja), Stanisław Oślizło, Jerzy Gorgoń, Henryk Latocha – Alfred Olek, Zygfryd Szołtysik, Erwin Wilczek (Hubert Skowronek) – Jan Banaś, Włodzimierz Lubański, Władysław Szaryński. Ponadto, w drodze do finału, grali: Jan Gomola, Rainer Kuchta i Jerzy Musiałek. Z bohaterów tych spotkań – Deja, Skowronek i Musiałek opuścili już szeregi żyjących, podobnie jak trener Michał Matyas. W pierwszych meczach z Olympiakosem Pireus i Glasgow Rangers Górnik prowadził Węgier Geza Kalocsai, twórca tej eksportowej drużyny. Matyas zbierał plony jego pracy w spotkaniach z Lewskim Sofia i w trójmeczu z AS Romą – horrorze, który całą Polskę trzymał przy telewizorach. 

W następnym roku był już w PZP „tylko” ćwierćfinał (znów Manchester City!). I choć Górnik odzyskał w latach 1971-1972 krajowy prymat, choć sprowadzono do klubu Zygmunta Anczoka, Jana Wrażego, Jerzego Wilima i wschodzącą gwiazdę – Andrzeja Szarmacha, zabrzanie nie zdołali powtórzyć poprzednich osiągnięć. Jego piłkarze mieli znaczny wkład w sukcesy reprezentacji. Złote medale z igrzysk w Monachium ’72 przywieźli Kostka, Gorgoń, Anczok, Szołtysik i Lubański. Dwa lata później medale za III miejsce na świecie otrzymali Gorgoń i Szarmach, a Andrzej Fischer i Henryk Wieczorek byli w RFN rezerwowymi. Na srebrny medal igrzysk olimpijskich Montreal ’76 pracowali Gorgoń, Wieczorek i Szarmach.

W finałach Mundialu ’78 wystąpił tylko Gorgoń, zaś cztery lata później Waldemar Matysik i Andrzej Pałasz powtórzyli sukces Gorgonia i Szarmacha sprzed ośmiu lat (rezerwowym był Tadeusz Dolny). W Polsce Górnik wrócił na tron w latach 1985-1988. W kadrze na nieudane dla Polski finały MŚ Mexico ’86 byli: Matysik, Ryszard Komornicki, Jan Urban i Andrzej Zgutczyński oraz rezerwowi Józef Wandzik i Pałasz. Oni oraz Andrzej Iwan, a potem Robert Warzycha stanowili o obliczu drużyny w tych latach. Zmiany polityczne w Polsce sprawiły, że klub stracił wsparcie potężnego resortu górnictwa. Mimo pojawienia się prywatnych sponsorów, trudno było o pieniądze, więc wyprzedawano drużynę. Górnik walczył już tylko o start w Pucharze UEFA. W sezonie 1998-99 znów włączył się do ligowej czołówki. Tradycja zobowiązuje!

Życzymy Czcigodnemu Jubilatowi „Stu lat” i dalszych sukcesów. 


Józef WALAWKO


TEKST UKAZAŁ SIĘ W TYGODNIKU „PIŁKA NOŻNA” (NR 40/1998)


Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 45/2026

Nr 45/2026

Polska Ekstraklasa

Cracovia wydała komunikat. Zwolniony dyrektor powraca

Cracovia opublikowała komunikat, w którym przedstawiła aktualne kierownictwo pionu sportowego. Do klubu wrócił przed chwilą zwolniony dyrektor.

Cracovia
Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

Nowi członkowie sztabu szkoleniowego Cracovii. Oni będą wspierać Vukovicia

Cracovia przedstawiła nowych członków sztabu szkoleniowego. Na jego czele stoi Aleksandar Vuković.

2026.09.02 Lodz Pilka Nozna STS Puchar Polski Sezon 2026/2027 Widzew Lodz - Korona Kielce Nz Aleksandar Vukovic Foto:Artur Kraszewski / PressFocus

2026.09.02 Lodz football STS Puchar Polski  2025/2026 Widzew Lodz - Korona Kielce Aleksandar Vukovic Credit: Artur Kraszewski / PressFocus
Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

Pogoń Szczecin testuje piłkarza. Na co dzień występuje we Francji

Pogoń Szczecin prowadzi testy zawodnika, który jest związany z jednym z francuskich klubów. Dziś wziął udział w sparingu Portowców.

2026.11.02 Czestochowa 
Pilka nozna PKO Ekstraklasa 2026/2027
Rakow Czestochowa - Pogon Szczecin
N/z Darko Churlinov

Foto Grzegorz Misiak  / PressFocus

2026.11.02 Czestochowa 
Football Polish PKO Ekstraklasa Season 2026/2027
Rakow Czestochowa - Pogon Szczecin
Darko Churlinov


Credit: Grzegorz Misiak / PressFocus
Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

Oto drugi trener Cracovii. Już wcześniej współpracował z Vukoviciem

Jakub Dziółka został drugim trenerem Cracovii. 45-latek dołączył to sztabu nowego szkoleniowca, Aleksandara Vukovicia.

2026.05.09 Lodz Pilka Nozna PKO BP Ekstraklasa Sezon 2025/2026
Widzew Lodz - Lechia Gdansk
N/z Jakub Dziolka
Foto Dawid Figura / Pressfocus

2026.05.09 Lodz Football PKO BP Ekstraklasa 2025/2026
Widzew Lodz - Lechia Gdansk
Jakub Dziolka 
Credit: Dawid Figura / Pressfocus
Czytaj więcej

Polska Ekstraklasa

Widzew złożył ofertę za Brazylijczyka. Corinthians szykuje się do sprzedaży

Widzew Łódź był jednym z klubów, które w ostatnim czasie próbowały sprowadzić Gui Negao. Brazylijski napastnik otrzymał oferty, a wśród zainteresowanych znalazł się również klub z Polski. Corinthians nie wyklucza sprzedaży 19-latka w najbliższym oknie, ale oczekuje korzystnych warunków finansowych.

Match between Corinthians and Athletico-PR for the Copa do Brasil Sao Paulo SP, 9/10/2025 - Copa do Brasil/Corinthians vs Athletico-PR - Gui Negao in the match between Corinthians and Athletico-PR, valid for the second leg of the Copa do Brasil quarterfinals, on Wednesday night, September 10, 2025, at the Neo Quimica Arena, in Sao Paulo-SP. Foto: Ronaldo Barreto/Thenews2/imago images SPO PUBLICATIONxNOTxINxUSA Copyright: xRONALDOxBARRETOx
2025.09.10 Sao Paulo
pilka nozna Puchar Brazylii
Corinthians - Athletico Paranaense
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej