Przejdź do treści
Na zdrowy rozum. Podręcznik do Bońka

Polska Reprezentacja Polski

Na zdrowy rozum. Podręcznik do Bońka

Nie powiem, spędziłem miłe wakacje z książką Romana Kołtonia „Boniek czyli Zibi”. Przeczytałem ją z zajęciem, a potem długo o niej myślałem. I rzeknę tak: jeśli ktoś ma z nią problem, to jest to jego problem, a nie autora czy tych, którzy takiego problemu nie mają.

 

Nikt nie zaprzeczy, że Boniek to w polskim futbolu postać pomnikowa. Trzech tylko bowiem ludzi było zarówno reprezentantami naszego kraju, selekcjonerami zespołu narodowego, jak i prezesami PZPN: Andrzej Przeworski, Kazimierz Górski oraz właśnie Boniek, przy czym Przeworski i Górski zagrali z orłem na piersi po razie, a Boniek – wiadomo. Do tego z wymienionego tercetu tylko on zdobył Puchar Mistrzów, jako jeden z pięciu polskich piłkarzy. A pomnikowa postać zasługuje na pomnikową biografię, i taką właśnie, z wielkim mozołem i starannością, ale też z dającą się odczuć w trakcie lektury i przechodzącą na czytelnika przyjemnością, stworzył Kołtoń. 

Biografia pióra Kołtonia to nie jest biografia publicystyczna, polemiczna, osobista (choć autor nie wypiera się zażyłości z Bońkiem), jest to natomiast biografia rekonstrukcyjna. Na ponad 700 stronach dostajemy relację niemal dzień po dniu z życia legendy naszego futbolu, pełną zresztą nie tylko faktów, ale i komentarzy, anegdot. Szkoda notabene, że wydawca, jak oznajmia autor w przedmowie, nakłonił go do skrócenia jej o trzysta. Takich utworów nie należy bowiem skracać, bo ich głównym walorem nie ma być wartkość narracji, tylko dokumentalna skrzętność. 

Książki Kołtonia nie należy porównywać z licznymi na naszym rynku pisanymi na zamówienie gracza i jego agentów pseudobiografiami zagranicznych gwiazd futbolu, ani z nastawionymi na pikanterię, a nieortodoksyjnie traktującymi fakty wywiadami-rzekami z byłymi polskimi futbolistami czy ich ghost-autobiografiami. Książkę Kołtonia należy zestawić z takimi dziełami jak „Miłosz. Biografia.” (1104 strony) Andrzeja Franaszka, czy „Gombrowicz. Ja, geniusz.” (1176) Klementyny Suchanow, poświęconymi pomnikowym postaciom naszej literatury. Czy komuś się to podoba czy nie – one są punktami odniesienia do dyskusji o książce Kołtonia. Tak jak, już do końca świata, nikt poważnie piszący o Miłoszu czy Gombrowiczu nie będzie mógł pominąć ustaleń Franaszka oraz Suchanow, tak nikt, kto zechce zająć się postacią Bońka, nie będzie mógł zignorować tego, czego dowiedział się i napisał o nim i jego życiu Kołtoń. Kołtoń bowiem napisał o życiu Bońka podręcznik – fascynujący podręcznik.

Wobec tych faktów bledną i maleją wszelkie zastrzeżenia, jakie do książki Kołtonia można by mieć. Cóż, przedstawił on tego Kmicica polskiego futbolu (w sensie szerokości natury i sprzeczności wewnętrznych, a nie przebiegu biografii – od antybohatera do bohatera, jeśli już, to na odwrót) trochę tak, jak Henryk Sienkiewicz swojego: machając w ostatecznym rachunku ręką na błędy pupila oraz głupoty przezeń wyrabiane i unikając nazywania jakichkolwiek jego czynów podłością, a uwypuklając jego wielkie zasługi dla Rzplitej. Nie dodrążył się do odpowiedzi na pytanie, dlaczego Boniek w grudniu 2002 roku podał się do dymisji ze stanowiska selekcjonera reprezentacji Polski, zrezygnował z zadania bohaterowi oraz tym, z którymi o nim rozmawiał, naprawdę trudnych pytań w tej kwestii. 

Cóż, z tym większą radością czekam na biografię Bońka opracowywaną przez Marka Wawrzynowskiego, a wydaną w 2018 roku książkę Jacka Sarzały „Mój Boniek” już sobie zamówiłem. Zapewne więc wrócę tu kiedyś do tematu twórczości poświęconej jednemu z najlepszych piłkarzy w naszej historii. O Bońku bowiem można czytać, dyskutować i pisać bez końca, a każde zdanie o nim da się uzasadnić – jak to dobrze, że trafiają się jeszcze tak nienudni ludzie!

LESZEK ORŁOWSKI


Możliwość komentowania została wyłączona.

Najnowsze wydanie tygodnika PN

Nr 45/2026

Nr 45/2026

Polska Reprezentacja Polski

O co Polska gra w Lidze Narodów? Możliwe scenariusze

Przed reprezentacją Polski dwa ostatnie mecze w ramach fazy grupowej bieżącej edycji Ligi Narodów. Oto, co może osiągnąć.

2026.10.05 Zenica
pilka nozna UEFA Liga Narodow
Bosnia i Hercegowina - Polska
N/z Piotr Zielinski
Foto Pawel Andrachiewicz / PressFocus

2026.10.05 Zenica
Football - UEFA Nations League
Bosnia and Herzegovina - Poland
Piotr Zielinski
Credit: Pawel Andrachiewicz / PressFocus
Czytaj więcej

Polska Reprezentacja Polski

To on posędziuje mecz Rumunia – Polska. Prowadził starcia Jagiellonii i Lecha

UEFA wyznaczyła sędziego meczu Rumunii z Polską w ramach Ligi Narodów. Jest znany kibicom znad Wisły.

ATHENS , 02-10-2025 , Olympic Athletic Center of Athens Spyros Louis ,  season 2025 / 2026 , UEFA Europa League League phase . match between Panathinaikos and Go Ahead Eagles, Picture shows referee Sebastian Gishamer (AUT) (Photo by Pro Shots/Sipa USA)
2025.10.02 Ateny
pilka nozna liga europy
Panathinaikos Ateny - Go Ahead Eagles
Foto Pro Shots/SIPA USA/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Polska Reprezentacja Polski

Trzech kandydatów do gry na lewej obronie. Na kogo powinien postawić Jan Urban?

Jedną z niewiadomych w składzie reprezentacji Polski na mecz z Rumunią w Lidze Narodów jest obsada pozycji lewego obrońcy. Może na niej wystąpić trzech piłkarzy.

2026.11.10, Warszawa, pilka nozna, trening reprezentacji Polski,
N/z Tomasz Kedziora, Tymoteusz Puchacz, Przemyslaw Frankowski, Robert Lewandowski
Foto Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

***

2026.11.10, Warsaw, football, Team Poland training,
Tomasz Kedziora, Tymoteusz Puchacz, Przemyslaw Frankowski, Robert Lewandowski
Credit: Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus
Czytaj więcej

Polska Reprezentacja Polski

Bartosz Mazurek zachwycony zgrupowaniem! ,,Duży zaszczyt i ekscytacja”

Bartosz Mazurek nie kryje radości z powołania do reprezentacji Polski. 19-latek jest zadowolony z możliwości treningu u boku Piotra Zielińskiego i Roberta Lewandowskiego.

Fussball: Österreich: UEFA Europa League Qualifikation 2026/2027 - 3. Runde, 06.08.2026 - FC Red Bull Salzburg Österreich vs. Pafos FC Zypern - Red Bull Arena Wals-Siezenheim, Österreich Bartosz Mazurek FC Salzburg *** Soccer Austria UEFA Europa League Qualifying 20262027, Round 3, August 6, 2026, FC Red Bull Salzburg Austria vs. Pafos FC Cyprus, Red Bull Arena, Wals-Siezenheim, Austria, Bartosz Mazurek, FC Salzburg Copyright: xLUKAxKOLANOVICx
2026.08.06 Salzburg
pilka nozna , Liga Europy
FC Red Bull Salzburg - Pafos FC 
Foto IMAGO/PressFocus

!!! POLAND ONLY !!!
Czytaj więcej

Polska Reprezentacja Polski

Reprezentacja Polski potrzebuje impulsu. Czy debiutanci okażą się ratunkiem?

Reprezentacja Polski rozpoczęła ostatnie w tym roku zgrupowanie. Jan Urban powołał na nie trzech debiutantów, którzy w ostatnich miesiącach prezentowali wysoką formę w klubach. Czy nowe twarze będą w stanie tchnąć życie w drużynę narodową?

2026.11.11, Warszawa, pilka nozna, trening reprezentacji Polski,
N/z Bartosz Mazurek, Nicola Zalewski, Trener Jan Urban
Foto Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus

***

2026.11.11, Warsaw, football, Team Poland training,
Bartosz Mazurek, Nicola Zalewski, Coach Jan Urban
Credit: Tomasz Jastrzebowski / Foto Olimpik / PressFocus
Czytaj więcej